✍روز جهانی مبارزه با بیابان زایی و مرهمی برای زخم های زمین گرامی باد

امروزه پیشرفت بیابان ها در سراسر جهان به حدی بوده که مسئله ی بیابان زایی به یکی از مسائل قابل توجه بوم شناسی و زیست محیطی تبدیل شده است و روز به روز نگرانی ها درباره ی آن افزایش پیدا می کند.

مجمع عمومی سازمان ملل متحد به منظور افزایش سطح آگاهی در مورد اقدامات جهانی و ملی در رابطه با بیابان زایی، تخریب زمین و خشکسالی، روز ۱۷ ژوئن را روز جهانی مبارزه با بیابان زایی(WDCD: Word Day to Combat Desertification) نامگذاری کرد. و بر مدیریت پایدار زمین ها به عنوان راهی برای بازسازی اقتصاد، ایجاد شغل و احیای جوامع محلی، تاکید و تمرکز دارد. هر ساله این مناسبت مهم در سراسر جهان، جشن گرفته می شود.

کنوانسیون سازمان ملل متحد (UNCCD) برای مبارزه با بیابان زایی ، در سال ۱۹۹۴ تاسیس شده است و فعالیت های آن، به طور خاص به مناطق خشک و نیمه خشک که در آن، آسیب پذیرترین مردم و اکوسیستم ها قرار دارند، اختصاص دارد و مقر موسسه ی آن، در شهر بون آلمان بوده و یک دفتر ارتباطی هم در رم ایتالیا دارد که با هدف تقویت همکاری با ادارات، طرح ها و نمايندگی های سازمان ملل، در راستای بهبود اجرای کنوانسیون مذکور ایجاد شده است.

بیابان‌زایی چالشی است که با اکوسیستم مناطق خشک سر و کار دارد؛ اکوسیستمی که قریب به یک‌ سوم از سطح زمین‌ های جهان را در بر گرفته است. با توجه این ‌که عوامل زیست محیطی، تغییرات آب و هوایی و کمبود بارش کافی نقشی به‌ سزا در فروسایی زمین و پیشروی بیابان‌ ها دارند اما در برخی موارد فعالیت‌ های انسانی را نیز باید در زمره این گروه قرار داد.

بیابان به چه مناطقی گفته می شود؟

بیابان ها بیش از یک پنجم خشکی‌ های سطح زمین را شامل شده و در تمامی قاره‌ ها یافت می‌شوند یکی از ویژگی‌ های بیابان این است که به طور سالیانه کمتر از ۲۵ سانتی ‌متر بارندگی داشته باشد. بیابان ها خود بخشی از یک رده‌بندی گسترده ‌تر به نام اکوسیستم‌ خشکی (Dryland) هستند. تنها ۱۰ درصد از بیابان های جهان با تپه‌ های شن و ریگ روان پوشیده شده است و مابقی کوهستانی هستند. خشک ‌ترین بیابان‌ ها تنها سالانه حدود ۱ سانتی‌ متر بارندگی را به خود می ‌بینند که آن را هم نه از طریق باران که بواسطه مه متراکم دریافت می‌ کنند .

جانوران موجود در بیابان به روش‌هایی خو گرفته‌ اند که دمای بدن آنها را پایین نگاه داشته و آب کمتری از دست بدهند. به عنوان مثال شتر برای روز‌ها می‌تواند بدون آب و غذا به حرکت خود ادامه دهد.

گیاهان بیابانی ممکن است برای سال‌ ها بدون آب تازه به حیات خود ادامه دهند. برخی گیاهان برای عادت کردن به اقلیم خشک، رشد بسیار بالای ریشه دارند و بدین وسیله آب موجود در اعماق زمین را به دام می‌اندازند. سایر گیاهان، مانند کاکتوس، برای ذخیره و نگه داری از آب ابزار خاصی دارند. بسیاری از گیاهان بیابانی می ‌توانند برای صدها سال زنده بمانند.

بیا‌بان‌ ها را بر اساس ویژگی‌ هایشان به چهار نوع اصلی طبقه ‌بندی می شوند:

• بیابان گرم و خشک
• بیابان نیمه خشک
• بیابان ساحلی
• بیابان سرد

نقش انسان ها در بیابان زایی

بیابان‌ زایی دردی است که در طول سالیان اخیر به جان زمین افتاده و در حال بلعیدن همه زیبایی‌ های آن است. با توجه به اینکه در سال های اخیر میل زیاده خواهی برای تمامی انسان ها به وجود آمده تاثیرات بسیار زیادی بر روی محیط زیست گذاشته شده است. این تاثیرات متاسفانه روز به روز در حال گسترش است و خسارت های جبران ناپذیری را برای محیط زیست و کره زمین به وجود می آورد و در حال حاضر تبدیل به یک چالش نگران کننده شده است. هر ساله چیزی حدود ۱۲ میلیون هکتار از سیاره زمین طعمه بیابان زایی می شود، از آنجایی که علت اصلی بیابان زایی فعالیت های انسان و تغییر اقلیم (ناشی از فعالیت های انسانی) است، پس باید جلوی این فاجعه را گرفت. و راه حل آن هم تغییر شیوه کشاورزی و استفاده از روش بوم شناسی کشاورزی (Agroecology) است.

راهکارهایی در جهت بیابان زدایی

• با استفاده از تکنولوژی های روز، میزان مصرف آب را در بسیاری از صنایع تا یک پنجم کاهش دهیم.
• کاشت درختان و گیاهان مقاوم و متناسب با مناطق خشک مثل گیاهان شوره زی
• تعادل دام و مراتع برای حفاظت از پوشش گیاهی موجود
• بهره گیری از روش های کارآمد در انباشتن آب باران
• کاشت گیاهان ویژه مقابله با بیابان زایی
• استفاده از سوخت های جایگزین
• احیای شوره زارها
• پخش سیلاب و پخش آب