✍ ویژگی های باکتری های گروه انتروباکتریاسه

انتروباکتریاسه گروه بزرگی از باکتری های گرم منفی بدون اسپور می باشند. این باکتری ها در خاک، آب و گیاهان یافت می شوند و عده ای فلور طبیعی روده انسان و حیوانات می باشند. این باکتری ها هوازی یا هوازی بی هوازی اختیاری هستند. تعدادی از اعضای این گروه متحرک، تعدادی کپسول دار و عده ای دارای slime layer می باشند. باکتری های روده ای طیف گسترده ای از قند ها را تخمیر می کنند. بر روی محیط های معمولی آزمایشگاهی مانند نوترینت آگار خون دار رشد می کنند.

انتروباکتریاسه دارای ۳ ویژگی مشترک می باشند:

۱. اکسیداز منفی
۲. توانایی تبدیل نیترات به نیتریت
۳. توانایی تخمیر قند گلوکز

شکل کلنی آنها شبیه یگدیگر می باشد. برای تشخیص آنها از یکدیگر می توان از محیط های اختصاصی و خصوصیات بیوشیمیایی و در وحله آخر از خواص آنتی ژنی استفاده کرد. در آزمایشگاه تشخیص طبی مبنای تقسیم بندی و افتراق این خانواده بر اساس تخمیر قند لاکتوز گذاشته شده است. محیط های اختصاصی این خانواده دارای مهار کننده هایی مانند نمک های صفراوی و یا رنگ هایی مانند ائوزین متیلن بلو،کریستال ویوله و بریلیانت گرین می باشند، که از رشد باکتری های گرم مثبت جلوگیری می کنند. از محیط های افتراقی و انتخابی مورد استفاده می توان به محیط کشت ائوزین متیلن بل(EMB) و مک کانکی (Mac conkey) اشاره کرد. در این دو محیط فقط قند لاکتوز وجود دارد و در صورتی که باکتری قادر به تخمیر قند لاکتوز و تولید اسید باشد، معرف موجود در محیط(نوترال رد) قرمز رنگ می شود. در نتیجه کلونی باکتری های لاکتوز مثبت ( اشریشیا کلی و انتروباکتر) قرمز رنگ و کلونی باکتری های لاکتوز منفی (سالمونلا و شیگلا) بی رنگ می باشد.

 واکنش تخمیر لاکتوز در محیط EMB

به دلیل اینکه اکثر نمونه های بالینی با باکتری های دیگر مخلوط هستند برای جداسازی آنها از محیط های انتخابی استفاده می نمایند. رنگ های بریلیانت گرین یا کریستال ویوله و نمک های صفراوی مانند دزاکسی کلات سدیم در این محیط ها از رشد باکتری های گرم مثبت و برخی از باسیل های گرم منفی غیر بیماریزای روده ای ممانعت به عمل می آوردند.

بر اساس غلظت این عوامل، محیط های فوق الذکر را به ۳ گروه تقسیم بندی می نمایند:

۱. محیط های Low selective مانند مک کانکی(Mac) یا ائوزین متیلن بلو(EMB) یا دزوکسی کلات آگار(DC)
۲. محیط های Moderate selective مانند سالمونلا شیگلا آگار(SS)، دزوکسی کلات سیترات آگار(DCC)، هکتون انتریک آگار(HE) و زایلوز لیزین دزوکسی کلات آگار(XLD)
۳. محیط های High selective مانند بریلیانت گرین آگار(BG) یا بیسموت سولفیت آگار(BS)

اکثر این  محیط های انتخابی، افتراقی نیز هستند و باسیلهای گرم منفی روده ای را بر اساس تخمیر قند لاکتوز جدا می کنند. از محیط های مورد استفاده برای تشخیص انتروباکتریاسه،محیط کشت kligler Iron Agar (KIA) و Triple Suger Iron Agar(TSI) می باشد.
محیط TSI یا محیط سه قندی آهن دار حاوی ۱ درصد لاکتوز، ۱ درصد ساکارز و ۰.۱% گلوکز می باشد. معرف فنل رد به عنوان شاخص Ph تغییرات اسیدیته محیط را که حاصل از تخمیر کربوهیدرات ها می باشد نشان می دهد. به طوری که تولید اسید ناشی از تخمیر قند را با تغییر رنگ قرمز به زرد مشخص می کند. در این محیط تیوسولفات سدیم و سولفات آهن ll نیز وجود دارد، تیوسولفات سدیم سوبسترای تولید H2S و سولفات آهن به عنوان معرف رنگی عمل می کند و در حضور H2S رسوب رنگی تشکیل می دهد. محیط KIA تقریبا شبیه محیط TSI بوده با این تفاوت که فاقد قند ساکارز است.در این ۲ محیط تخمیر قند های گلوکز، لاکتوزو ایجاد گاز H2S و سایر گاز ها مانند CO2 را می توان بررسی کرد.
برای شناسایی وافتراق اعضای خانواده انتروباکتریاسه که از نظر مصرف فند خصوصیات یکسانی دارند، می توان از سایر مسیر های متابولیکی استفاده نمود. باکتری ها از راه های مختلف متابولیکی قادر به تخمیر گلوکز می باشند، جهت بررسی این مسیر ها و ردیابی محصولات نهایی آنها از مجموعه تست های IMViC استفاده می شود. در تست IMViC از تعدادی محیط مایع و جامد استفاده می شود. تست های این مجموعه شامل بررسی تولید اندول، مصرف سیترات و تست های متیل رد و وگس پروسکائر می باشد. عبارت IMViC نیز مخفف حرف اول این تست ها می باشد، حرف I مخفف INdole، حرف M مخفف Methyl red، حرف V مخفف Voges Preskauer و حرف C مخفف Citrate می باشد وحرف i جهت راحتی تلفظ کلمه آورده شده است.

 باکتری های خانواده انتروباکتریاسه

تست های مهم گروه باکتریایی انتروباکتریاسه – بخش اول

تست های مهم گروه باکتریایی انتروباکتریاسه – بخش دوم

آزمایش TSI برای شناسایی اعضای خانواده انتروباکتریاسه