سرعت رسوب گلبول­­ های قرمز (ESR = Erythrocyte Sedimentation Rate)

عوامل تاثیرگذار بر میزان سرعت رسوب گلبول های قرمز خون و نحوه انجام آزمایش

سدیمانتاسیون(ESR) یک اندازه­ گیری غیر اختصاصی برای تشخیص و بررسی پاسخ التهابی بافت ­به آسیب است. در پاسخ التهابی غلظت پروتئین های مختلف در پلاسما تغییر می­ کند.

هدف از این آزمایش اندازه گیری سرعت ته ­نشین شدن گلبول ­های قرمز یا سدیمانتاسیون می­باشند. هر­گاه خونی که به آن ماده ضد­ انعقاد اضافه شده است در یک لوله به طور ساکن قرار دهیم با گذشت زمان گلبول­­­های قرمز به علت زیاد بودن وزن مخصوصشان از پلاسما جدا شده و در ته­ لوله رسوب می کنند.

 

میزان رسوب گلبول­ های قرمز به طور عمده به سه عامل بستگی دارد:

 ۱ –شکل و سطح و وزن مخصوص و میزان به هم چسبیدگی(Viscosity) ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­گلبول ­­­­­های قرمز

در آنمی­ های شدید سرعت رسوب گلبول­های قرمز افزایش می­یابد و برعکس در پلی­سایتمی میزان سدیمانتاسیون نرمال است. در بعضی از امراض پروتئین­ های پلاسما مثل فیبرینوژن و گلوبولین تمایل دارند روی غشای گلبول قرمز قرار گرفته و رولوفورم ایجاد کنند و این باعث ایجاد یک توده بزرگ می­ شود، که سرعت ته­ نشین شدن را افزایش می­ دهد.

 

۲ –پلاسما

فاکتورهای پلاسمایی هم که در جریان بیماری ­ها به وجود می ­آیند بر روی ESR تاثیر می ­گذارند. افزایش پروتئین­ ها به دلیل افزایش ویسکوزیته پلاسما، ESR را بالا می ­برد البته افزایش بیش از حد ویسکوزیته پلاسما می تواند رسوب RBC را کاهش ­دهد (مثلا در بروسلا). یا افزایش آلبومین در خون باعث کاهش ESR می ­شود. در بعضی از حالت های فیزیولوژیک نیز افزایش ESR دیده می ­شود ،ESR مثلا در حاملگی که فیبرینوژن و حجم مایع خون بالاست و تعداد RBC در خون نیز به دلیل رقیق شدن کاهش دارد،ESR افزایش می ­یابد. پس افزایش ESR غیر اختصاصی است و حتما̋ نشانه بیماری نیست.

 

۳ –فاکتور­های تکنیکی و مکانیکی

عمود قرار گرفتن لوله­ های سدیمانتاسیون از اهمیت خاصی برخوردار است. اگر لوله ESR سه درجه کج شود بیشتر از ۳۰% افزایش خواهیم داشت و نیز راک سدیمانتاسیون نباید روی سطح متحرک یا غیر ساکن قرار گیرد. دمای زیاد باعث افزایش ESR می ­شود. تغییرات دمای اتاق روی ESR تاٴثیر ندارد. قطر داخلی و طول لوله هم روی مقدار ESR تاٴثیر دارد باید ESR ظرف ۲ ساعت پس از نمونه گیری انجام شود. هر عاملی باعث تغییر پروتئین­ های پلاسما شود اعم از عفونت­ های حاد و مزمن و تومورها و... ESR  افزایش می ­دهد. در تومورها، عفونت ها و تخریب بافتی و در زن های حامله بعد از سه ماه و در بیماری سل افزایش سرعت گلبول ­های قرمز را خواهیم داشت. در افراد بالای ۶۰ سال به دلیل کاهش غلظت آلبومین پلاسما، افزایش ESR را داریم.

 

_ روش وسترگرین(Westergren Method)

_ مواد و وسایل لازم

  • دستگاه وسترگرین شامل پایه و لوله ­های مدرج است که قطر داخلی هر یک۲ mm و طول آن ۲۰ سانتی متر

می­باشد این لوله­ ها به ۲۰۰ قسمت درجه بندی شده است و هر قسمت معادل ۱ mm است.

  • سرنگ و پنبه الکل و سایر لوازم خونگیری از رگ
  • محلول سیترات سدیم ۳/۸% به عنوان ماده ضد انعقاد
  • بشر کوچک و چند پیپت

 

دستورالعمل/روش کار وسترگرین(Westergren Method)

ابتدا ۴/. میلی لیتر سیترات سدیم ۳/۸% را به داخل یک سرنگ ضد عفونی شده بکشید سپس با همان سرنگ ۱/۶ میلی لیتر از ورید شخص مورد آزمایش خون بگیرید.

محتویات سرنگ را به آرامی مخلوط کرده و در یک لوله آزمایش قرار دهید. خون مخلوط شده با ماده ضدانعقاد را تا علامت صفر در پی پت وسترگرین می­ کشیم توجه داشته باشید هنگام مکیدن، خون وارد دهان نگردد. پی پت را با دقت و بطور عمودی در پایه قرار دهید و زمان را یادداشت کنید. در پایان ساعت اول و دوم با خواندن ارتفاع پلاسما مقدار  سدیمانتاسیون را بر حسب mm/h گزارش کنید.

نوشته شده توسط کارگروه تولید محتوا در تاریخ ۹۹/۰۳/۰۵ ساعت ۸:۴۸ ق٫ظ | تعداد دیدگاه‌ها: ۰ دیدگاه | دسته‌بندی: بلاگ | برچسب‌ها: Westergren_Method, دستورالعمل_وسترگرین, روش_وسترگرین, روش_کار_وسترگرین, سرعت_رسوب_گلبول_های_قرمز, عوامل_تاثیر_گذار_بر_ESR

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *