معرفی تجهیزات آزمایشگاهی ژنتیک مولکولی
✍تجهیزاتی که در آزمایشگاه ژنتیک مولکولی
تجهیزاتی که در آزمایشگاه ژنتیک مولکولی استفاده می شوند را به طور کامل معرفی می کنیم. مسلما ً برای کار در هر آزمایشگاهی ابتدا باید با تجهیزات و دستگاه های آن آشنا شویم ، اگرچه معمولا دستگاه ها بر حسب نوع برند و شرکت سازنده دارای تفاوت هایی هر چند جزئی می باشند اما اساس کار همه ی آن ها یکی است.
در جدول زیر با دستگاه های اصلی و مورد نیاز در هر آزمایشگاه مولکولی آشنا می شوید.
|
اساس کار |
انواع دستگاه |
مشخصات دستگاه |
نام دستگاه |
||
|
اساس کار سمپلر ها مکانیکی بوده و با نیروی دست عمل مکش و تخلیه صورت میگیرد |
۱- سمپلر ثابت فقط حجم معین و تعیین شده ای را جابجا می نماید . ۲- سمپلر متغیر قابل استفاده بر روی حجمی بین کمترین و بیشترین حجم تعیین شده می باشد . ۳- سمپلر چند کاناله که خود به دو دسته سمپلر ۸ کاناله و سمپلر ۱۲ کاناله تقیسم می شوند تا بصورت همزمان و یکجا در رک ها بکار گرفته شوند |
از مهمترین و پرکاربرد ترین ابزار های موجود در آزمایشگاه مولکولی می باشد برای برداشت و انتقال حجم معینی از مایعات و محلول های مورد نظر استفاده می گرد.
|
سمپلر (میکروپیپت)
|
||
|
بن ماری ها از فولاد ساخته شده و توسط یک رنگ الکتروستاتیک با توانایی جذب و مقاومت بالا در مقابل شرایط محیط آزمایشگاه، پوشیده میشوند. بن ماری ها دارای یک قطعه هستند که کـنترلها درون آن جای گرفتهاند. بن ماری ها هـمـچـنـیــن دارای یـک مـحـفـظـه تـانـک بـوده کـه ضـــــدزنـــــگ و دارای مــجــمـــــوعــــهای از رزیـستـورهـای الکتـریکـی در قسمـت پـاییـن آن هستند. در این دستگاهها، حرارت تولید شده به مایع درون تانک (آب یا روغن) منتقل شده و بدین وسیله، مایع درون محفظه تانک به کمک وسیلههای کنترل کننده (ترموستات و …) به دمای مورد نظر میرسد. |
۱- بن ماری آبی ۲- بن ماری روغنی ۳- حمـام مهـره بـدون آب (Waterless bead bath) حـاوی مهـرههای خاص از جنس فلزهای جامد قابل برگشت به طبیعت بوده و فاقد آلودگیهایی همچون قارچها، جلبکها و باکتریها که در آب درون محفظه تانک است که دربــنمـاریهـای معمـولـی مشـاهـده مـیشـود، است. |
به منظور انجام انکوباسیون مورد استفاده قرار میگیرد. از بن ماری به منظور گرم کردن و ذوب کردن نمونهها نیز استفاده میشود. |
بن ماری یا حمام آب |
||
|
روش کار فریزر همانند یخچال است با این تفاوت که ترموستات آن برای دمای پایینتری تنظیم میشود. همچنین مناسب است که از گاز مبردی استفاده شود که دمای تبخیر آن پایینتر باشد. در فریزرهای پرقدرت از بادبزن (فن خنک کننده) برای خنککردن کمپرسور و کندانسور استفاده میشود. |
۱-صندوقی ۲- ایستاده
|
فریزر های آزمایشگاهی معمولا” دمای مورد نیاز از ۱۰- تا ۶۰- درجه سانتیگراد دارند. |
فریزر آزمایشگاهی
|
||
|
سانتریفیوژ دستگاهی است که با استفاده از نیروی گریز از مرکز ، اجزای یک محلول را که دارای دانسیته های متفاوت می باشند، از هم جدا می کند |
Fixed angle ( با زاویه ثابت ) یا Angle head : در این نوع سانتریفیوژ لوله ها در یک زاویه ثابت قرار گرفته و در هنگام چرخش با همین زاویه می چرخد و به سرعت بالایی هم می رسد head در زاویه بین ۴۰-۲۵ درجه ثابت قرار گرفته ( مثل سروفیوژ ). در این نوع رسوب به صورت مورب در دیواره لوله قرار گرفته و رسوب loose است. Horizontal head ( افقی ) یا swining bucket یا vertical access : سانتریفیوژهای با جا لوله ای متحرک که باعث چرخش لوله ها و تغییر موقعیت آنها از عمودی به افقی می شود در این نوع سانتریفیوژ رسوب در ته لوله packed و محکم است و رسوب firm است |
سانتریفیوژ یکی از پر مصرف ترین وسایل آزمایشگاهی می باشد که ذرات سوسپانسیون را از مایع آن جدا می کند. همچنین می تواند باعث تفکیک دومایع با تراکم متفاوت گردد. این مایعات می توانند مایعات بدن باشند |
سانتریفیوژ
|
||
|
اساس کار شکست نور و محاسبات حاصل از بررسی ضرایب شکست نور در محیط مایع برای مواد گوناگون بویژه اسیدهای نوکلئیک و پرونئین ها میباشد. |
اسپکتروفتومتر نانودراپ شامل مدلهای uv-vis و فلورسانس میباشد. مدلهای uv-vis شامل: NanoDrop 2000، NanoDrop 2000c، NanoDrop one ، NanoDrop one c. مدلهای فلورسانس شامل: NanoDrop 3300
|
اسپکتروفتومتر نانودراپ، بدون نیاز به کووت و تنها با استفاده از ۱ الی ۲ میکرولیتر از نمونه قادر است در زمانی کمتر از ۱۰ ثانیه کلیه طول موجهای موجود در طیف مورد نظر را با دقت ۱ نانومتر، اسکن نماید و غلظت یا جذب نوری ماده مورد نظر را نیز تعیین کند. در آزمایشکاه مولکولی جهت تعیین غلظت اسید های نوکلئيك به کار می رود. |
نانودراپ |
||
|
این دستگاه دارای قطعه گرمایی با سوراخهایی است که لولههای دارای مخلوط مورد نظر را درون خود جای میدهد. در مرحله بعد، چرخاننده، دمای این قطعه را طبق برنامه از پیش تعیین شدهای بالا و پایین میبرد. |
غیر گرادیانت
گرادیانت : دارای قابلیت اجرای نمونه های متعدد توسط فن آوری انعطاف پذیری دما جهت annealing مختلف در یک Run
|
ترمال سایکلر (Thermal cycler)، که با نامهای دیگری چون ترموسایکلر، ماشین PCR، و یا تکثیر کننده DNA شناخته میشود، ابزاری آزمایشگاهی است که عموما برای تکثیر قطعات DNA استفاده میشود و این کار را به کمک واکنش زنجیرهای پلی مراز (PCR) و با اعمال دمای مختلف با در بازه های زمانی مشخص انجام میدهد. |
ترمال سایکلر |
||
|
|
در سالیان اخیر دستگاههای چند کاناله تولید و عرضه شدند که این دستگاهها قادرند به صورت همزمان چندین طول موج نوری متفاوت را تابانیده و بازتابش آن را ثبت نمایند. دراین تکنیک ، برای تعیین غلظت DNA از رنگهای فلورسانس و یا شاخص های الیگونوکلئوتیدی فلورسانس استفاده میشود. دستگاه های ریل تایم کمپانی های معروف: ریل تایم پی سی آر کمپانی ABI |
|
Real Time PCR |
||
|
دستگاه الکتروفورز از بخش های زیر تشکیل یافته است : محفظه ، منبع تغذیه الکتریکی ، محیط پشتیبان محفظه الکتروفورز از دو سلول مجزا تشکیل یافته که در یکی آند ( الکترود مثبت ) و در دیگری کاتد (الکترود منفی ) قرار می گیرد. جنس الکترودهای به کار رفته معمولا گرافیت ( کربن ) یا پلاتین است الکتروفورز بدین دلیل اتفاق می افتد که ذرات معلق در مایع معمولا دارای بار الکتریکی سطحی هستند و میدان الکتریکی نیروی کولونی الکترواستاتیک به این ذرات باردار اعمال میکند. |
الکتروفورز افقی (الکتروفورز ژل آگارز) AGE
الکتروفورز عمودی (ژل پلی اکریل آمید) PAGE: الکتروفورز PAGE دارای قدرت تفکیک بسیار بالائی بوده
|
الکتروفورز روشی است که در آن نمونه هایی که بار الکتریکی دارند، تحت تأثیر یک میدان الکتریکی از میان شبکه ای متخلخل حرکت می کنند. سرعت حرکت مولکول ها در این شرایط نه تنها تحت تاثیر بار الکتریکی است بلکه عواملی دیگری نظیر اندازه و شکل مولکول نیز در این امر دخیل هستند. به همین دلیل الکتروفورز روشی مناسب و کارآمد در جداسازی مولکول مورد استفاده قرار می گیرد. |
الکتروفورز |
||
|
در دستگاه ژل داک یک دستگاه ترانس ایلومینیتور نوری ( UV ) ، یک هود یا یک اتاقک تاریک به منظور حفاظت از منابع نوری خارجی و محافظت از کاربر در برابر معرض گذاری با UV ، و یک دوربین CCD یا CMOS به منظور ثبت تصویر ، دیده می شود . |
کمی لومینسانس : به شکل کلی برای بلات وسترن به کار گرفته می شود ، اتیدیوم بروماید ( UV) دیجیتال / CCD ، کمی لومینسانس ، فلورسانس سه رنگ ، دنسیتومتری و آشکار ساز های نور مرئی به این منظور به چشم می خورند که نتایج کمی ( مقداری ) باند های پروتئینی و نوکلئیک اسیدی ، بلات های نقطه ای و میکروپلیت ها را ثبت کنند . |
به منظور تصویر برداری و مستند سازی نوکلئیک اسید و پروتئین یا ژل های آگارز یا اتیدیوم بروماید استفاده می شود . |
ژل داک مستندساز ژل
|
||
|
استرسلیزاسیون توسط فشار شدید بخار در دمای ۱۲۱ درجه سانتی گراد به مدت ۱۵ یا ۲۰ دقیقه انجام میشود که این زمان بستگی به نوع ماده و محتوای اتوکلاو است دارد. |
صفحه اتوکلاو در بالا: ین اتوکلاو ای شبیه زودپز است. در این اتوکلاو ها، در اتوکلاو توسط پیچ هایی در پایین بسته می شود و فشار سنجی در بیرون برای کنترل فشار قرار دارد. این دستگاه ها نیاز به منبع حرارت خاریجی دارند و بسیار خطرناک هستند . صفحه اتوکلاو روبه رو: این اتوکلاو ها جعبه ای شکل هستند و در درونشان مجهز به واحد تبدیل آب به بخار دارند که برای استریل کردن استفاده می شود. |
اتوکلاو دستگاهی است که برای استریل کردن مواد و تجهیزات در آزمایشگاه به کار میرود. |
اتوکلاو
|
||
|
سه نوع پیچ تنظیم بر روی آن وجود دارد که از پیچ ترمـو بـرای تنظیم درجه حرارت تولیدی و از پیچ تایمر برای تنظیم مدت زمان گرم کردن نمونـه ها و از پیچ سرعت همزن هم برای تنظیم سرعت همزن مغناطیسی استفاده می شود بدین صورت که برای استفاده از همزن مغناطیسی یک قطعـه کوچـک مغناطیـسی مخصوص را داخل ظرف محلول انداخته و بعـد از گذاشـتن ظـرف بـر روی صـفحه دستگاه ، همزن مغناطیسی آن را فعال می کنند و بدین ترتیب با چرخیـدن قطعـه کوچک داخل ظرف محلول هم زده می شود . |
|
از این دستگاه بیشتر برای گرم کردن یکنواخت بـه همـراه هـم زدن خودکار محلـول هـای داخـل ظـروف آزمایـشگاهی استفاده می شود |
هات پلیت مگنت (هیتر استیرر) |
||
|
PHمتر وسیله ای الکترونیکی برای سنجش پتانسیل H+”اسیدی یا قلیایی” در محیط مورد نظر می باشد و معمولا شامل دو قسمت اصلی الکترود “سنسور”و دستگاه PH متر “ترنسمیتر” می شود. |
PH سنج رتابل که با انرژی الکتریکی باتری کار می کند که در آزمایشگاه و محیط بیرون کارایی دارد. الکترود این نمونه قابل تعویض میباشد و شامل انواع پراپ پلکسی گلس و پراپ شیشه ای وپراپ مخصوص جامدات می باشد. PH متر قلمی، ارزان ترین و کوچک ترین نوع pH متر می باشد که به نسبت PHمتر پرتابل از دقت کمتری برخوردار است. PH سنج رومیزی، در آزمایشگاه ها کاربرد دارد و با آدابتور تغذیه میشود این PHمتر ها دارای نگهدارنده الکترود می باشند. |
برای اندازه گیری میزان اسید مایعات و یا به جهت اندازه گیری میزان قلیایی مایعات به کار برده می شود. |
PH سنج |
||
|
شیئی که قرار است وزن شود فشاری (p) را روی کفه دستگاه وارد می کند . این کفه و اهرمی که آن را در جای خود ثابت ساخته ( Load-Receiving) نام دارد. عمل اصلی این قسمت تبدیل فشار (p) به سیگنال فشار (F) است .در زیر Load-Receiving یک سلول حساس وجود دارد که نیروی F را به یک سیگنال الکتریکی تبدیل می کند . به این قسمت (Load Cell) یا ( Transducer) گویند. |
انواع ترازوی دیجیتال آزمایشگاهی برای تقسیم بندی ترازوی آزمایشگاهی دستگاه ها را بر اساس دقت در توزین دسته بندی می نمایم و دسته بندی ترازو بر اساس دقت شامل دقت های یک گرم ، یک دهم گرم ، یک صدم گرم ، یک هزارم گرم ، یک ده هزارم گرم و یک صد هزام گرم می گردد . |
ترازوی آزمایشگاهی به ترازوی دقیق اطلاق میگردد که در آزمایشگاه جهت توزین مواد استفاده می گردد ، ترازو آزمایشگاه بسیار دقیق و بدون خطا است. ترازو آزمایشگاهی دارای محفظه ی توزین است که مواد ارزشمند گرمی در محفظه ، توزین می گردد این امر برای جلوگیری از تاثیر هوا بر وزن مواد می باشد |
ترازوی آزمایشگاهی |
در مطلب فوق به مهم ترین و پرکاربردترین دستگاهها و تجهیزات آزمایشگاه مولکولی اشاره شد ولی به دلیل حساسیت تجهیزات به کار رفته درآزمایشگاه مولکولی، انجام کالیبراسیون تجهیزات لازم و ضروری است. کالیبراسیون معمولا اشاره به عمل ارزیابی و تنظیم دقت و صحت تجهیزات اندازه گیری دارد . هدف از کالیبراسیون تجهیزات آزمایشگاهی حذف یا کاهش خطای قرائت های یک دستگاه در طول یک طیف برای تمامی ارقام پیوسته است.
آشنایی و معرفی رشته ژنتیک مولکولی
معرفی منابع ارشد و دکتری ژنتیک مولکولی
معرفی بازار کار رشته ژنتیک مولکولی
معرفی دانشگاه های برتر ایران در رشته ژنتیک مولکولی
معرفی تجهیزات آزمایشگاهی ژنتیک مولکولی
نوشته شده توسط کارگروه تولید محتوا در تاریخ ۹۹/۰۹/۲۱ ساعت ۱۵:۲۶ | تعداد دیدگاهها: ۰ دیدگاه | دستهبندی: بلاگ | برچسبها: تجهیزات_آزمایشگاه_ژنتیک_مولکولی, دوره_آموزشی_ژنتیک_مولکولی, دوره_کارآموزی_ژنتیک_مولکولی, راهنمای_آموزشی_معرفی_تجهیزات_آزمایشگاهی_ژنتیک_مولکولی, سمپلر_ثابت, سمپلر_متغیر, سمپلر_چند_کاناله, فایل_pdf_معرفی_تجهیزات_آزمایشگاهی_ژنتیک_مولکولی, مبانی_و_مفاهیم_معرفی_تجهیزات_آزمایشگاهی_ژنتیک_مولکولی, معرفی_تجهیزات_آزمایشگاهی_ژنتیک_مولکولی, کارگاه_آشنایی_با_اصول_PCR